नाटक 'सेतो कपाल' समिक्षा : यौन मनोविज्ञान र रंगकर्मिको पिडा

समिक्षक : दामोदर पौडेल, प्रधान सम्पादक, दुनियाँखबर डटकम

2020-02-19

दामोदर पौडेल, काठमाडौँ - एउटा रंगकर्मीले आफ्नो जीवनमा भोग्ने रहर, अभाव तथा मनोदशालाई समेटेर तयार पारिएको नाटक ‘सेतो कपाल’ शुक्रबारदेखि रातोपुलस्थित शैली थिएटरमा पुनः मञ्चन सुरु गरिएको छ । झन्डै एक दशकअघि रंगकर्मी विजय विष्फोटको लेखन तथा निर्देशनमा नाटकघर गुरुकुलमा सफल रूपमा मञ्चन गरिएको ‘सेतो कपाल’ अहिले पुनः मञ्चन गरिएको हो । नाटकलाई शैली थिएटर र रंग सारथीले संयुक्त रुपमा प्रस्तुत गरेका हुन् ।

यौन मनोविज्ञानले मनमा डेरा जमाएको नाटकको मुख्य पात्र कुमार अग्निलाई आफ्नो फुलेको सेतो कपाल पट्टकै मन पर्दैन । भर्खरका ठिटीहरुले अङ्कल भनेको पट्टकै मन पर्दैन । आफूभन्दा जेठा उमेरका तर हेर्दा आफु भन्दा भर्खरको देखिने घरबेटीले दाइ भनेको मन पर्दैन । उसको यो मनोदशालाई कलेज पढ्ने ठिटिहरुले 'अङ्कल अङ्कल' भनेर मजाकको विषय बनाएको त मनै पर्दैन। आफ्नो वास्तविक उमेर भन्दा पाको देखाउने सेतो कपाल विपनामा मात्रै होइन सपनामा समेत तनाव दिने विषय बनेको छ । यौन मनोविज्ञानले ग्रस्त उसको मनोदशामा फुलेको कपाल 'घाउमा चुक थपे' जस्तो हुन पुगेको छ । जसका कारण उसको कुण्ठा झन् बढ्दै जान्छ ।

नाटकका मुख्य पात्र कुमार अग्निले आफुले गर्न लागेको नाटकको पूर्वअभ्यासका लागि रंगमञ्चमा देखिएको दृश्यबाट नाटकको सुरुवात हुन्छ । ‘साइकोप्याथ’ नामक मानसिक रोगले ग्रस्त कुमारको दिमाग कथाको विषयवस्तु भन्दा आफ्नो वास्तविक जीवनको कथातिर मोडिन्छ ।

उसले आफुले जवानीमा युवतीलाई प्रेम प्रस्ताव गर्दा अस्वीकृत भएको सम्झिन्छ । सिमललाई (अहिलेकी श्रीमती) अप्रत्यासित रुपमा भगाएर ल्याएको सम्झिन्छ ।

आफ्नो हजुरबुबा र हजुरआमा बिचको रोमाञ्चक बातचित सम्झिन्छ। हजुरबुवाले बाँसुरीमा हुने ७ वटा प्वालको उत्ताउलो रहस्य पत्ता लगाएको सम्झिन्छ । उसको हजुरबुबालाई पनि आफ्नो फुलेको कपाल पट्टकै मन नपर्ने र श्रीमतीले बुढो भन्दा झर्किएको सम्झिन्छ । हजुरआमासंग जिस्किने निहुँले पण्डित बेकाममा नै आफ्नो घरमा आएको सम्झिन्छ । पण्डित र हजुरआमा बीचको उत्ताउलो वार्तालाप हुँदा हजुरबुबाले ब्यक्त गरेको प्रतिक्रिया सम्झिन्छ ।

नाटकको बीच-बिचमा जड्याहा कान्छाको समेत इन्ट्री हुन्छ । उसको श्रीमती पोइल गएकी छ । श्रीमती पोइल गएको झोंकमा भाउन्न बनेको कान्छो २४ सै घण्टा मातेर 'टिल' हुन्छ । आफ्नी श्रीमतीले छाड्नुको रहस्य उसलाई सहि नसक्नुको छ जुन उसले मातेकै बेलामा खोल्छ । त्यस यता कान्छोको पनि यौन मनोविज्ञानको पारो चढ्दो छ । उसले आजकल जताततै प्वाल देख्न थालेको छ - सानो प्वाल, ठुलो प्वाल । उसलाई प्वाल देख्ने बित्तिकै पिडा हुन्छ ।

मुख्य पात्रको मनभित्र २४ सै घण्टा खेल्ने यी र यस्ता मनोबैज्ञानिक माथापच्चिसीले घर उजाडिन अबस्थामा पुगेको छ । घरमा रहेकी साक्षात लक्ष्मी जस्ती श्रीमतीमा उनले नारीको रुप नै देख्न छोडिसकेको छ । कोठाको भित्तामा मोनालिसाको तस्बिर राखेको छ र बेला-बेलामा उसैसंग एकोहोरो कुराकानी गर्छ । छोराछोरीको स्कुलको फि तिर्ने पैसा छैन । बेलुका पकाउने चामल, नुन, तेल छैन । श्रीमतीले घरभित्रको यो अबस्थाबारे कुरा गर्दा उल्टै चर्को-झर्को मान्छ । बन्धनमा परेको महसुस गर्दछ । श्रीमती माइत गएको बेलामा कुमारले स्वतन्त्र महसुस गर्छ र टन्न रक्सि पिउँछ र आफ्ना पिंडाहरुबाट सधाका लागि मुक्ति पाउन आत्महत्याको प्रयास समेत गर्छ ।

नाटकमा बाजे र नातिको हबिगत एउटै छ । फरक यत्ति हो बाजेले ओभरकम गर्न सकेका छन् भने नातिले ओभरकम गर्न सक्दैनन् । नातिको हकमा यो एउटा मनोरोग बनेर देखा परिसकेको छ । जड्याहा कान्छाको पारो चढ्दो छ । पिडा भुलाउन पिउँदा-पिउँदा उसलाई अहिले रक्सीको लत नै बसीसकेको छ ।

कुमारको मनोदशा हाम्रै समाजको एक प्रतिनिधिमुलक मनोदशा हो । नाट्य क्षेत्रमा कुमारको आफ्नै मनोदशा एउटा राम्रो विषयबस्तु पनि हो । उसले यसका अलावा समाजको थुप्रै सत्य एवं तथ्य परिदृश्यलाई नाटक मार्फत उजागर गर्न सक्छ । तर एउटा रंगकर्मिको रुपमा उसको दुर्बल आर्थिक अबस्था यहाँ तगारो बन्न पुगेको छ । उ न नाटक क्षेत्र भन्दा पर जान सक्छ न नाटकबाट अभिनय गरेर परिवार चलाउन नै । नेपालको यो तितो सत्य परिदृश्य नाटकमा प्रस्तुत गरिएको छ । नाटकको भाबलाई उजागर गर्न बिम्बको अत्यधिक प्रयोग गर्न माइर निर्देशक विजय बिस्फोटले यो नाटकमा psycho analaysis and absurdism लाई मज्जाले समिश्रण गरि प्रस्तुत गरेका छन् ।

नाटकमा कुमार अग्निको भूमिका शेर शाही, पुस्कर दाहाल र सुरेन्द्र क्षेत्रीले निभाएका छन् भने सिमलको भूमिकामा ज्योति राई छिन । यसका अलावा जड्याहा कान्छोको भूमिकामा रबिन तामाङ्ग, हजुरबुवाको भूमिकामा बालकृष्ण रिजाल, हजुरआमाको भूमिकामा निमा पाण्डे, पण्डितको भूमिकामा सदीन लुइँटेल, घरबेटी बाको भूमिकामा कुमार जोशी र स्मृतिपात्र र स्कुले छात्राको भूमिकामा मिरा केसी, करिश्मा केसी, रिया चौधरी, नोरचेन लामा रहेका छन् ।

फाल्गुन २ गतेबाट मन्चन सुरु भएको नाटक 'सेतो कपाल' फागुन १७ गतेसम्म चल्नेछ ।

देवेन्द्र बब्लुको ध्वनि परिचालन रहेको नाटकमा प्रकाश परिचालन विशाल घिमिरेले गरेका छन् ।

 

 




थप समाचार


जितेन्द्र राजोपाध्यायको निर्देशनमा ‘विदेश जाने मायालु’ सार्वजनिक (हेर्नुहोस् भिडियो)

जितेन्द्र राजोपाध्यायको निर्देशनमा ‘विदेश जाने मायालु’ सार्वजनिक (हेर्नुहोस् भिडियो)

चलचित्र निर्देशक जितेन्द्र राजोपाध्यायको निर्देशनमा ‘विदेश जाने मायालु’ बोलको गीतको भिडियो सार्बजनिक गरिएको छ । कुमार लामा योञ्जनको संगीत तथा स्वर रहेको गीतको शब्द प्रकाश ...

पोखरामा गुरुङ चलचित्र 'फिच्यो' को 'उत्साहजनक ओपनिङ्ग', दर्शकले हल खचाखच !

पोखरामा गुरुङ चलचित्र 'फिच्यो' को 'उत्साहजनक ओपनिङ्ग', दर्शकले हल खचाखच !

पोखरा - बिकास गुरुङद्वारा निर्देशित गुरुङ चलचित्र 'फिच्यो' अर्थात 'कान्छी छोरी'को पोखरामा 'ग्र्याण्ड ओपनिङ्ग' भएको छ । पोखराको बाराही चलचित्र मन्दिरमा गरिएको 'ओपनिङ्ग सो' मा ...

गुरुङ चलचित्र ''फिच्यो''को ट्रेलर सार्वजनिक, पहिलो 'सो' चैत्र १ गते पोखरामा !

गुरुङ चलचित्र ''फिच्यो''को ट्रेलर सार्वजनिक, पहिलो 'सो' चैत्र १ गते पोखरामा !

काठमाडौँ - बिकास घले गुरुङद्वारा निर्देशित गुरुङ चलचित्र ''फिच्यो'' अर्थात ''कान्छी छोरी'' को ट्रेलर सार्वजनिक भएको छ । रेड ओसियन ईन्टरटेन्मेन्टले निर्माण गरेको गुरुङ समुदाय ...





ट्रेन्डिङ